Historia alkoholu

 

Musicie zrozumieć, dlaczego się pije. W świecie, w którym prawo jest przeciw ludziom, jeśli kiedykolwiek okażą emocje lub jeśli chcą wyzwolić się od szarzyzny swych dni, picie nie jest obowiązkiem towarzyskim. Jest to rzecz, której potrzebujesz, aby żyć.
J. Breslin, „Time”, 28 luty 1968 r.

Historia alkoholu jest tak długa, jak historia istnienia człowieka na Ziemi. Dawno temu, gdzieś na Wschodzie pewien człowiek przypadkiem zostawił na słońcu naczynie z owocami. Pod wpływem ciepła powstał napój, który człowiek ten wypił. Poczuł jego odprężającą moc i przekazał swoją wiedzę innym. Takie były prawdopodobnie początki alkoholu. Nazwa alkohol pochodzi z jęz. arabskiego al-khul bądź al-akhul (delikatny, drobny proszek do malowania powiek albo wysublimowaną delikatną substancję do upiększania) lub od słowa al-ghoul (zły duch).

Sztuka fermentacji, jak wskazują znaleziska archeologiczne jest dawniejsza niż pisana historia cywilizacji. Już 8000 lat p.n.e., w paleolicie, znany był miód pitny, a piwo i wino spożywano w 6400 r. p.n.e. Zapewne pierwsze napoje alkoholowe powstały w sposób niezamierzony i przypadkowy: w wyniku fermentacji winogron (wino) i ziarna jęczmiennego (piwo). B. Woronowicz w swojej książce „Bez tajemnic o uzależnieniach i ich leczeniu” zawiera krótką historię alkoholu. Najwcześniej stosowano uprawę winorośli (a więc również tłoczenie wina!). Świadectwa sięgają do 6000 r. p.n.e. w Azji Środkowej. Stamtąd rozprzestrzenia się ta sztuka na inne tereny: Mezopotamię, Fenicję i Egipt. Z innych przekazów historycznych wynika, że 1000 lat p.n.e. winorośl uprawiano już w południowej Grecji i Italii, a ok. IV w n.e. trafiła do Europy zachodniej i środkowo-wschodniej. Starożytni Grecy wprowadzenie uprawy winorośli przypisywali bogowi Dionizosowi.

Warzenie piwa znane było już starożytnym Egipcjanom i stało się ich podstawowym napitkiem. A piana z piwa, dla dbających o swój wygląd Egipcjan i Egipcjanek była środkiem do odświeżania skóry. Kodeks Hammurabiego (0k 1800 r. p.n.e.) określał prawne sankcje dla handlujących i produkujących piwem. Dla fałszerzy przeznaczono karę śmierci. W Chinach, piwo wytwarzano z ryżu ok. 4000 lat p.n.e.

W Polsce winnice pojawiają się ok. XII w. , ale mniej więcej do końca XVI w najczęściej importowano wino. Najpopularniejszym napojem było piwo. Znano je już w czasach piastowskich, a browary na początku powstawały przy klasztorach. Proces destylacji, umożliwiający produkcję napojów alkoholowych znaczenie mocniejszych od piwa i wina odkryto później. Proces destylacji odkrył, prawdopodobnie arabski lekarz Phazes. Sposób destylacji prawdopodobnie znali również starożytni Egipcjanie. Świadectwa przekazują, iż w czasie religijnych obrzędów zmoczone wodą okrycia głowy polewali alkoholem i podpali je. Płonący alkohol otaczał ognistą aureolą głowę, a widok ten skłaniał ludzi do oddawani im boskiej czci.

Bardzo szybko znalazł alkohol szerokie zastosowanie:

1. Stał się, prawdopodobnie pierwszym, znanym środkiem kojącym. Używany jako lekarstwo pełnił funkcję fizjologiczną.
2. Funkcję psychologiczną spełniał, jako środek służący do obniżania sprawności psychicznej (tłumienie przeżyć), powodując chorobowe zespoły alkoholowe. Powoduje również specyficzne zmiany emocjonalne; zmiany stanu świadomości, sposobu myślenia i zachowania.
3. Pełnił również funkcje społeczne, szczególnie w życiu towarzyskim. Pomagał w nawiązywaniu kontaktów, przełamywaniu nieśmiałośc.
4. Od strony ekonomicznej, można zauważyć niebagatelny wpływ alkoholu, a zwłaszcza jego produkcji, dystrybucji i handlu.
5. Nawet od strony politycznej alkohol odegrał niebagatelną rolę w zdobywaniu wpływu, manipulowaniu i dominacji nad całymi warstwami społecznymi a nawet państwami.

Doświadczenie ludzkości, szczególnie w ostatnich stuleciach wskazuje wyraźnie, iż połączenie alkoholu z życiem człowieka nie stanowią dobrej mieszanki. Właściwą perspektywę poznawania historii alkoholu wskazuje Cz. Cekiera: „Długa i niezwykle bogata jest historia alkoholu, jego produkcji, różnorodnych postaci i gatunków oraz obyczajów picia. Krótkie i bogate jest natomiast życie alkoholika.”"